- Dünya Sağlık Örgütü, vakum aspirasyonu önerir; keskin küretajın (kazıma) artık kullanılmamasını tavsiye eder.
- İşlemin kendisi genellikle 5–10 dakika sürer.
- Ciddi komplikasyonlar nadirdir; komplikasyonsuz bir işlem ileride gebe kalmayı etkilemez.
- Çoğu kişi ertesi gün günlük yaşamına döner.
Vakum aspirasyon nedir?
Vakum aspirasyonda rahim ağzından geçirilen ince, esnek ve tek kullanımlık bir kanül (plastik tüp) aracılığıyla rahim içeriği kontrollü bir emmeyle boşaltılır. Emme, elle çalışan bir şırınga (manuel vakum aspirasyon, MVA) ya da elektrikli bir aspiratörle (EVA) sağlanabilir.
Halk arasında hâlâ “küretaj” denmesine rağmen, vakum aspirasyon eski usul keskin küretajdan farklıdır: Rahim duvarı metal bir aletle kazınmaz. Bu fark, işlemi daha kısa, daha az ağrılı ve daha güvenli kılar.
Neden vakum yöntemi tercih ediliyor?
Dünya Sağlık Örgütü'nün 2022 tarihli Abortion care guideline kılavuzu, cerrahi gebelik sonlandırmada vakum aspirasyonu önerir ve keskin küretajın kullanılmamasını tavsiye eder. Bunun başlıca nedenleri:
- Daha kısa işlem süresi,
- Daha az kanama ve ağrı,
- Rahim duvarına daha az travma,
- Yüksek etkinlik: Doğru uygulandığında işlemin başarı oranı çok yüksektir.
İşlem adım adım
- Ultrason ve değerlendirme: Gebeliğin yeri ve haftası doğrulanır.
- Ağrı kontrolü: Rahim ağzına lokal anestezi (paraservikal blok) ve ağrı kesici; hekimin uygun gördüğü durumda damardan sedasyon uygulanır.
- Antisepsi: Rahim ağzı antiseptik solüsyonla temizlenir. Enfeksiyon riskini azaltmak için hekiminiz antibiyotik önerebilir.
- Rahim ağzının hazırlanması: Gerekirse rahim ağzı ince dilatatörlerle nazikçe açılır.
- Aspirasyon: Kanül rahim içine yerleştirilir ve içerik birkaç dakika içinde emilerek boşaltılır.
- Kontrol: Rahmin tamamen boşaldığı doğrulanır.
- Gözlem: Kısa bir dinlenme süresinin ardından eve dönersiniz.
Ne kadar sürer?
| Aşama | Tipik süre |
|---|---|
| Vakum aspirasyon işlemi | 5–10 dakika |
| Hazırlık ve ağrı kontrolü | Birkaç dakikadan yarım saate |
| İşlem sonrası gözlem | Genellikle 1–2 saat (sedasyon alındıysa daha uzun olabilir) |
| Günlük yaşama dönüş | Çoğu kişi için ertesi gün |
Riskler ve olası komplikasyonlar
Vakum aspirasyon, deneyimli ellerde ve uygun koşullarda yapıldığında çok güvenli bir işlemdir. Yine de her tıbbi işlem gibi bazı riskler taşır:
- Enfeksiyon: Önleyici antibiyotikle risk azalır; ateş ve kötü kokulu akıntı uyarı işaretidir.
- Eksik boşalma: Nadiren rahimde doku kalabilir; tekrar aspirasyon ya da ilaç gerekebilir.
- Aşırı kanama: Nadirdir.
- Rahim ağzı ya da rahim yaralanması: Çok nadirdir.
İşlemden sonra hangi belirtilerin normal, hangilerinin acil olduğunu iyileşme rehberimizde bir tabloyla anlattık.
İleride gebe kalmayı etkiler mi?
Komplikasyonsuz bir vakum aspirasyonun ileride gebe kalma olasılığını azalttığına, düşük ya da erken doğum riskini artırdığına dair güvenilir bir kanıt yoktur (RCOG, NICE). Tersine, doğurganlık çok hızlı geri döner: Yumurtlama işlemden sonraki iki hafta içinde gerçekleşebilir. Bu yüzden istemiyorsanız doğum kontrolünü işlem günü planlamanız önerilir.
Sık sorulan sorular
Vakumlu kürtaj ile küretaj aynı şey mi?
Hayır. Küretaj (keskin küretaj), rahim duvarının metal bir aletle kazınmasıdır. Vakum aspirasyonda ise ince, esnek bir kanülle nazik bir emme uygulanır. Dünya Sağlık Örgütü vakum aspirasyonu önerir, keskin küretajı önermez.
Kaç haftada vakum yöntemi uygulanabilir?
Vakum aspirasyon ilk trimesterde güvenle uygulanabilir. Türkiye'de isteğe bağlı gebelik sonlandırma 10. hafta doluncaya kadar yasaldır.
İşlemden sonra hastanede yatmam gerekir mi?
Genellikle hayır. Kısa bir gözlem süresinin ardından aynı gün eve dönülür.
Kaynaklar
- Dünya Sağlık Örgütü (WHO). Abortion care guideline. Cenevre: WHO; 2022.
- Royal College of Obstetricians and Gynaecologists. Best practice in abortion care. Londra; 2022.
- NICE. Abortion care (NG140). Londra; 2019.